Przejdź do treści
Odkryj RPA
Dojazd, noclegi, ceny

Waluta w RPA: rand, płatności i wymiana pieniędzy

Redakcja Odkryj RPA4 min czytania
Waluta w RPA
Fot. Jedesto, CC BY-SA 4.0

Waluta w RPA to rand południowoafrykański, w skrócie rand, z kodem ZAR. Karty płatnicze działają w większości miejsc, ale gotówka przydaje się na napiwki i drobne opłaty dla parkingowych. Poniżej znajdziesz, jak wymieniać pieniądze, pobierać gotówkę z bankomatu i bezpiecznie nosić pieniądze podczas zwiedzania.

Jaka jest waluta w RPA?

Walutą w RPA jest rand południowoafrykański, w skrócie rand, z kodem ZAR i symbolem R. Jeden rand dzieli się na sto centów, a w zapisie kwot centy oddziela się od randów przecinkiem. Rand jest prawnym środkiem płatniczym w całym kraju, więc sklepy, restauracje, hotele i stacje paliw przyjmują go jako podstawową formę zapłaty.

Rand obowiązuje też poza granicami RPA. Jest prawnym środkiem płatniczym w Namibii, Lesotho i Eswatini, gdzie działają lokalne waluty powiązane z nim kursem parytetu. Te trzy państwa tworzą wspólny obszar monetarny, więc rand bywa tam akceptowany obok lokalnych pieniędzy. Rand występuje także w Zimbabwe, gdzie jest jedną z kilku walut używanych równolegle.

Jeśli planujesz zwiedzanie, zajrzyj najpierw do przewodnika co zobaczyć w RPA. Dzięki temu łatwiej dobrać liczbę dni i trasę, a potem policzyć, ile gotówki i kart będzie potrzebnych na miejscu.

Skąd wzięła się nazwa randa?

Nazwa pochodzi od Witwatersrandu, czyli grzbietu, na którym zbudowano Johannesburg. Słowo rand oznacza po afrikaans i niderlandzku właśnie grzbiet. Na tym terenie znaleziono większość złóż złota RPA, co wyjaśnia, dlaczego region stał się gospodarczym sercem kraju.

Rand wprowadzono w 1961 roku, w Związku Południowej Afryki, trzy miesiące przed proklamowaniem republiki. Zastąpił dotychczasowy funt południowoafrykański. Przelicznik wynosił dwa randy za jeden funt, czyli dziesięć szylingów za rand.

Przez kolejne dekady rand przechodził okresy silnego osłabienia i odbicia. Jego wartość mocno zależała od sytuacji politycznej i gospodarczej kraju, dlatego kurs trzeba sprawdzać przed każdą większą wymianą.

Jakie monety i banknoty są w obiegu?

Monety występują w wartościach od dziesięciu centów do pięciu randów. Jednocentówki i dwucentówki przestano bić w 2002 roku, a pięciocentówki w 2012 roku. Nadal są jednak prawnym środkiem płatniczym, więc mogą trafić do reszty.

Sklepy zwykle zaokrąglają sumę do najbliższych dziesięciu centów. Przy płatności gotówką kwota do zapłaty może więc różnić się nieco od sumy na paragonie.

Banknoty występują w pięciu nominałach, od dziesięciu do dwustu randów. Pięciorandówka z 2004 roku ma dwumetalową konstrukcję, ząbkowany rowek na obrzeżu i mikrodruk. Te zabezpieczenia miały utrudnić podrabianie monet.

Banknoty z serii z 2005 roku mają dodatkowe zabezpieczenia, a na nominałach od pięćdziesięciu randów nadruk zmienia barwę. Przy odbiorze reszty dobrze sprawdzić pieniądze, zanim opuścisz miejsce płatności.

Jakie motywy są na monetach i banknotach?

Banknoty z lat 90. przedstawiają zwierzęta z grupy Wielkiej Piątki, czyli dużych dzikich ssaków typowych dla safari. Motywy są więc łatwe do rozpoznania, nawet gdy nie znasz języka. Wiele osób wybiera te pieniądze jako drobną pamiątkę z wyprawy.

Na monetach pojawią się natomiast rośliny i zwierzęta charakterystyczne dla przyrody RPA. Bank centralny zapowiedział nową serię monet w 2023 roku, z tymi samymi nominałami co dotychczas. Na dziesięciocentówce ma być pszczoła przylądkowa, a na pięciu randach wieloryb południowy.

Nominały pozostają bez zmian, więc nie trzeba przeliczać całego systemu monet.

Jak płacić w RPA: karty, gotówka czy napiwki?

Karty płatnicze przyjmuje większość sklepów, restauracji i hoteli. Gotówka wciąż jest potrzebna w drobnych punktach, przy napiwkach i przy opłatach dla osób pilnujących parkingów. Dlatego przy sobie trzeba mieć zapas drobnych monet.

Forma płatności Do czego się sprawdza Na co uważać
Karta płatnicza Zakupy w sklepach, restauracjach i hotelach Drobne punkty mogą przyjmować tylko gotówkę
Gotówka w randach Napiwki, drobne opłaty dla parkingowych Przydają się monety o niskich nominałach
Bankomat Wypłata gotówki na bieżące wydatki Korzystaj z bankomatów w bankach lub centrach handlowych

Przed wyjazdem sprawdź w swoim banku, czy karta działa za granicą i jakie opłaty pobiera za transakcje w obcej walucie. Warto też zapytać, czy bank pobiera prowizję za płatności bez przeliczania na złotówki, bo to częsty powód niepotrzebnych kosztów.

Link partnerski Johannesburg: loty. Zobacz połączenia lotnicze

Jak wymienić pieniądze i pobrać gotówkę z bankomatu?

Kurs randa zmienia się na bieżąco, dlatego aktualną wartość sprawdzisz w tabeli kursów wybranego banku lub kantoru, a następnie porównaj kurs i prowizję, bo warunki wymiany różnią się między kantorami i bankami.

Najwygodniej pobierać gotówkę z bankomatu kartą. Bank przelicza wtedy kwotę według własnego kursu, a ty nie musisz nosić dużej sumy złotówek. Sprawdź jednak w swoim banku, jakie opłaty dotyczą wypłat zagranicznych.

Pieniądze wymieniaj w większych placówkach, a nie na ulicy. Ofertę wyraźnie lepszą od rynkowej warto potraktować z dystansem, zwłaszcza gdy ktoś naciska na szybką decyzję.

Jak bezpiecznie nosić i wypłacać gotówkę?

Wypłacaj pieniądze w ciągu dnia, w bankach lub w centrach handlowych, a nie przy ulicznych automatach. Nie licz banknotów na widoku i nie noś całej gotówki w jednym miejscu. Rozdziel ją między kilka kieszeni lub portfel i kartę.

Na wyjazd zabierz tylko tyle gotówki, ile potrzebujesz na najbliższe dni. Resztę trzymaj w hotelowym sejfie, jeśli jest dostępny.

Szerzej o zasadach poruszania się opisuje bezpieczeństwo w RPA, które warto mieć na uwadze przy każdej wypłacie.

Od czego zacząć planowanie wydatków i przygotowań?

Zacznij od sprawdzenia, jak działa twoja karta za granicą i jaki kurs oferuje bank. Potem ustal, ile gotówki potrzebujesz na napiwki i drobne opłaty, a resztę wydatków pokryj kartą.

Następnie policz budżet na transport, noclegi i jedzenie. Pomoże w tym zestawienie cen w RPA, gdzie znajdziesz typowe koszty pobytu. Stawki zmieniają się, więc przed wyjazdem sprawdź je na bieżąco.

Na koniec zajrzyj do szczepień w RPA. Wymagania zdrowotne i formalności wjazdowe trzeba załatwić wcześniej, niż zaplanujesz wydatki na miejscu.

Pytania, które często padają

Czy w RPA można płacić kartą?
Tak, karty płatnicze przyjmuje większość sklepów, restauracji i hoteli. Na napiwki i drobne opłaty dla parkingowych przydaje się jednak gotówka.
Jak nazywa się waluta RPA w skrócie?
Rand, z kodem ZAR i symbolem R. Jeden rand dzieli się na sto centów.
Czy stare monety jednocentowe i dwucentowe są nadal ważne?
Tak, ich produkcję zakończono w 2002 roku, ale nadal są prawnym środkiem płatniczym.
Czy rand obowiązuje w krajach sąsiednich?
W Namibii, Lesotho i Eswatini tak. Lokalne waluty tych państw są z nim powiązane kursem parytetu.
Dlaczego sklepy zaokrąglają ceny?
Zwykle zaokrąglają sumę do najbliższych dziesięciu centów. Przy płatności gotówką kwota może się więc nieco różnić od sumy na paragonie.
Czy kurs randa jest stały?
Nie. Kurs zmienia się na bieżąco i w przeszłości bywał bardzo nierówny, dlatego aktualną wartość trzeba sprawdzić przed wyjazdem.
Obok tego tekstu

Przeczytaj też