Ile stolic ma RPA?
RPA ma trzy stolice, bo każda pełni inną funkcję państwową. Pretoria jest stolicą administracyjną, Kapsztad stolicą ustawodawczą, a Bloemfontein stolicą sądowniczą.
- Pretoria: stolica administracyjna, leży w prowincji Gauteng
- Kapsztad: siedziba parlamentu, czyli stolica ustawodawcza
- Bloemfontein: siedziba Sądu Apelacyjnego, najwyższego sądu w sprawach niekonstytucyjnych
- Johannesburg: największe i najludniejsze miasto, gospodarcze serce kraju
Gauteng to najmniejsza z prowincji pod względem powierzchni, ale to tam leżą Pretoria i Johannesburg. Johannesburg jest siedzibą rządu prowincji i turystycznym sercem południowej Afryki. Kapsztad leży między morzem a górą Table Mountain, a nazwę wzięło od bliskości Przylądka Dobrej Nadziei. W Pretorii działa wiele ambasad oraz trzy uniwersytety. Johannesburg jest ważnym punktem wejścia do południowej Afryki, dlatego wiele osób zaczyna podróż właśnie tam. Miejsca do odwiedzenia opisuje osobny tekst o co zobaczyć w RPA.
Ile języków urzędowych ma RPA?
RPA ma dwanaście języków urzędowych. Angielski jest głównym językiem rządu i mediów, choć wszystkie języki urzędowe mają równy status prawny. Każdy język urzędowy poza afrikaans i angielskim należy do grupy bantu. Język migowy RPA został uznany za dwunasty język urzędowy przez Zgromadzenie Narodowe w 2023 roku.
| Język | Pierwszy język, spis 2011 |
|---|---|
| Zulu | 22,7 procent |
| Xhosa | 16,0 procent |
| Afrikaans | 13,5 procent |
| Angielski | 9,6 procent |
Języki nguni dominują na wschodnim wybrzeżu nad Oceanem Indyjskim, a sotho-tswana w północnej części kraju. Afrikaans jest najszerzej używany w zachodniej połowie RPA, czyli w Przylądku Zachodnim i Północnym. Wiele osób mówi w więcej niż jednym języku, a w miastach często miesza się je w codziennej rozmowie.
Skąd bierze się nazwa RPA i Mzansi?
Nazwa „South Africa” wzięła się od położenia kraju na południowym krańcu Afryki. Po powstaniu w 1910 roku państwo nosiło nazwę Unia Południowej Afryki, która powstała z połączenia czterech kolonii: Przylądkowej, Natal, Transwalu i Orange. Republiką kraj stał się po referendum w 1961 roku. Od tamtej pory oficjalna nazwa w języku angielskim to Republic of South Africa.
Mzansi to potoczna nazwa RPA. Pochodzi z języka xhosa, od słowa uMzantsi, oznaczającego „południe”. Niektóre partie panafrykańskie wolą nazwę Azania. Jest to archaiczne określenie wybrzeża południowo-wschodniej Afryki.
Jak wygląda różnorodność mieszkańców RPA?
RPA bywa nazywana „tęczowym narodem”, bo łączy wiele kultur, języków i religii. Według spisu z 2022 roku 81,4 procent mieszkańców stanowią osoby czarne, 8,2 procent Kolorowi, a 7,3 procent biali. Chrześcijaństwo wyznaje 85,3 procent mieszkańców, a 7,8 procent wyznaje tradycyjne wierzenia.
Społeczność Kolorowych wywodzi się z mieszanych związków między osadnikami, niewolnikami i ludnością rdzenną, które powstały w Przylądku już w XVII wieku. Język afrikaans wykształcił się na bazie niderlandzkiego, a w jego rozwoju uczestniczyła także ludność muzułmańska z Przylądka.
Symbole państwa, w tym flaga RPA, też odzwierciedlają tę różnorodność. Motto kraju brzmi „Unity in diversity”, czyli jedność w różnorodności. Kuchnię kraju opisuje osobny tekst, w którym znajdziesz braai, czyli tradycyjne grillowanie.
Czy RPA to Kolebka Ludzkości?
Tak, w Gauteng leży Kolebka Ludzkości, czyli grupa jaskiń wpisana na listę UNESCO. Znaleziono tam bogate szczątki hominidów. Stanowisko Sterkfontein jest jednym z najbogatszych w świecie pod względem skamieniałości homininów.
Pierwsza skamieniałość homininy odkryta w Afryce, tzw. Dziecko z Taung, została znaleziona w pobliżu miejscowości Taung w 1924 roku. Badania wskazują, że w RPA żyły różne gatunki hominidów od około trzech milionów lat temu, a współcześni ludzie zamieszkują południową Afrykę od co najmniej 170 tysięcy lat. Wśród znalezisk są gatunki z rodzaju Australopithecus oraz Homo naledi.
Link partnerski RPA: wycieczki i bilety. Zobacz, co można zarezerwować
Skąd wzięła się nazwa Przylądka Dobrej Nadziei?
Portugalczyk Bartolomeu Dias jako pierwszy Europejczyk dopłynął w 1487 roku do południowej Afryki. Podczas sztormu minął najdalej wysunięty na południe punkt kontynentu, nie widząc go. Nazwał przylądek Przylądkiem Burz, czyli Cabo das Tormentas.
Król Jan II zmienił nazwę na Przylądek Dobrej Nadziei, ponieważ przylądek otwierał drogę do bogactw Indii Wschodnich. Holendrzy pojawili się tu później. W 1652 roku Jan van Riebeeck założył w tym miejscu stację zaopatrzeniową Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, która dała początek Kapsztadowi.
Osadnicy szybko weszli w konflikty z ludnością Khoisan o pastwiska i wodę, które trwały przez wiele dziesięcioleci. Ten przylądek nadal jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów na mapie RPA.
Gdzie w RPA rosną winnice i co je otacza?
Winnice RPA znajdują się w prowincji Przylądek Zachodni. Najbardziej znane leżą w pobliżu Stellenbosch, a Kapsztad leży niedaleko nich. Region winiarski łączy się z regionem Przylądka, znanym z wyjątkowej przyrody.
Przylądek Zachodni obejmuje Region Florystyczny Przylądka, wpisany na listę UNESCO. Na wybrzeżu Overberg można oglądać wieloryby, a w Agulhas znajduje się najbardziej wysunięty na południe punkt Afryki, gdzie spotykają się Ocean Atlantycki i Indyjski. Trasa Garden Route prowadzi wzdłuż południowego wybrzeża od Mossel Bay do Gqeberha, przez Knysnę. Objazd do Oudtshoorn, stolicy hodowli strusi, to około 50 kilometrów.
Jakie miejsca UNESCO warto znać w RPA?
RPA razem z Etiopią ma najwięcej miejsc UNESCO w Afryce. Na liście znajdują się Kolebka Ludzkości, Park Kruger, opisywany jako wyjątkowo dobrze zarządzany, a także Mapungubwe w północnej części kraju.
Mapungubwe to dawne królestwo. Około 1220 roku elita zasiedliła płaski szczyt wzgórza Mapungubwe, a ludność osiedliła się u jego podnóża. Do 1250 roku stolica liczyła około 5 tysięcy mieszkańców, a państwo obejmowało około 30 tysięcy kilometrów kwadratowych. Bogactwo przynosił handel na Oceanie Indyjskim. Około 1300 roku ośrodek upadł, a szlaki handlowe przesunęły się na północ, w stronę Zambezi, co pomogło wzrostowi Wielkiego Zimbabwe.
Na Robben Island, leżącej przy Kapsztadzie, przetrzymywano Nelsona Mandelę przez 27 lat. Dalej na liście są Park Wodno-Bagienny iSimangaliso, Smocze Góry Ukhahlamba oraz kopuła Vredefort, pozostałość po kraterze meteorytowym.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu do RPA?
Zacznij od wyboru regionu, bo kraj jest duży i różnorodny. Inaczej wygląda wyjazd na wybrzeże Przylądka, a inaczej do parków w północnej części kraju. Przed wyborem trasy pomaga mapa RPA z podziałem na prowincje, miasta i parki.
Przy wyborze bazy warto pamiętać, że Gauteng i Przylądek Zachodni to dwa różne światy. Pierwszy to miasta i zaplecze gospodarcze, drugi to winnice, wybrzeże i góry. Północ kraju, czyli Mpumalanga i Limpopo, daje dostęp do parków z dziką zwierzyną.
Kolejny krok to sprawdzenie aktualnych informacji o parkach i przewozach. Godziny wejść i zasady wjazdu zmieniają się, dlatego sprawdź je na oficjalnej stronie parków narodowych RPA. Przy planowaniu przejazdów między miastami pamiętaj, że ruch jest lewostronny, a numer alarmowy na wszystkie służby to 112.
