Przejdź do treści
Odkryj RPA
Kapsztad i okolice

Robben Island: jak zwiedzić więzienie Mandeli

Redakcja Odkryj RPA6 min czytania
Robben Island
Fot. Moheen Reeyad, CC BY-SA 4.0

Robben Island to wyspa na Table Bay, na której przez wieki więziono przeciwników politycznych, w tym Nelsona Mandelę. Dziś jest muzeum wpisanym na listę UNESCO. Poniżej znajdziesz, jak dopłynąć na wyspę, ile zajmie wycieczka, co zobaczyć i kiedy pogoda pozwala na przeprawę.

Gdzie leży wyspa, na której więziono Mandelę?

Robben Island leży na wodach Table Bay, u wejścia do zatoki, około 11 km od Kapsztadu. Od wybrzeża Bloubergstrand dzieli ją około 6,9 km. Jej nazwa pochodzi od dawnego holenderskiego słowa oznaczającego foki. Wyspa ma kształt zbliżony do owalu, długi na około 3,3 km, i jest płaska. Leży zaledwie kilka metrów nad poziomem morza.

Pierwszy raz wyspę opisał Bartolomeu Dias w 1488 roku. Później korzystali z niej żeglarze portugalscy, angielscy i holenderscy, którzy uzupełniali tu zapasy. Administracyjnie wyspa jest częścią miasta Kapsztad i traktuje się ją jak jego dzielnicę. Od 1999 roku jest wpisana na listę UNESCO, a w RPA została uznana za narodowe miejsce dziedzictwa.

Dziś działa jako żywe muzeum. Przez dziesięciolecia więziono tu przeciwników politycznych, a wcześniej także przywódców z holenderskich kolonii. Więcej o mieście i jego miejscach znajdziesz w przewodniku po Kapsztadzie.

Przed wizytą na Wyspie Robben warto kupić bilet promowy z Muzeum Więziennym online, żeby bez problemu dostać się na prom. (link partnerski)

Jak dopłynąć na Robben Island z Kapsztadu?

Promy na wyspę odpływają z budynku Nelson Mandela Gateway, w dzielnicy Clocktower w V&A Waterfroncie. Przystań stoi obok Port Captain's Office i wieży zegarowej z 1882 roku. Wieża zaczęła lekko się przechylać, ale dalsze przechylanie zostało zatrzymane. Cały obszar Waterfrontu leży na miejscu najstarszego działającego portu na półkuli południowej, z widokiem na Table Mountain.

Przeprawa odbywa się po morzu, a na Table Bay pogoda potrafi się szybko zmienić, dlatego w planie warto zostawić zapas czasu. Cena biletu i zasady zakupu zmieniają się, więc sprawdź je przed wyjazdem na stronie Robben Island Museum.

Po powrocie do portu zostaje czas na spacer. Warto pójść do Bo-Kaapu, kolorowej dzielnicy na zboczu Signal Hill, dawniej zamieszkanej przez potomków muzułmańskich Malajów. Na zwiedzanie tej dzielnicy wystarczy około godziny.

Ile czasu zajmie wycieczka?

Cała wycieczka trwa około 3,5 godziny. Obejmuje przeprawę promem tam i z powrotem oraz zwiedzanie wyspy z przewodnikiem. Wyspę można zobaczyć wyłącznie w ramach takiej wycieczki.

Wycieczki odbywają się kilka razy dziennie. Aktualne godziny odpłynięć i liczbę kursów znajdziesz na stronie Robben Island Museum.

Plan dnia w Kapsztadzie warto ułożyć tak, by wrócić z zapasem czasu, bo wycieczka zależy od pogody. Najlepiej nie planować po niej żadnego ważnego punktu, na przykład kolacji z rezerwacją na konkretną godzinę.

Co zobaczysz podczas zwiedzania?

Zwiedzanie obejmuje kilka miejsc: cmentarz na wyspie, nieczynny wapienniołom, dom Roberta Sobukwe, kamieniołom bluestone, bunkry armii i marynarki oraz więzienie o najwyższym rygorze dla więźniów politycznych. Cały program mieści się w około trzech i pół godzinach.

Podczas zwiedzania pokazuje się celę, w której przebywał Nelson Mandela. Przy więzieniu leży stos kamieni. Zaczął go Mandela, a byli więźniowie, wracając na wyspę, dokładali po jednym kamieniu. Dla wielu zwiedzających to jeden z najmocniejszych momentów wycieczki.

Na wyspie stoi też Moturu Kramat, święte miejsce dla muzułmańskich pielgrzymów, zbudowane w 1969 roku. Upamiętnia Sayeda Abdurahmana Moturu, jednego z pierwszych imamów Kapsztadu, który w połowie XVIII wieku został tu zesłany. Muzułmańscy więźniowie oddawali tam cześć przed opuszczeniem wyspy. Z czasów II wojny światowej pochodzą umocnienia, w tym stanowisko strażnicze i baterie artylerii.

Kto oprowadza po wyspie i jak wyglądało więzienie?

Wyspa była miejscem uwięzienia od końca XVII wieku. Pierwszym więźniem był prawdopodobnie Autshumato, w połowie XVII wieku. Od 1961 do 1996 roku przetrzymywano tu politycznych przeciwników rządu. Wśród nich byli późniejsi prezydenci: Nelson Mandela, Kgalema Motlanthe i Jacob Zuma.

Najbardziej zabezpieczone więzienie polityczne zamknięto w 1991 roku, a więzienie dla przestępców w 1996 roku. W 1997 roku miejsce zamieniono w muzeum. Ahmed Kathrada, więziony w latach od 1964 do 1982, w 2013 roku oprowadzał po więzieniu Baracka Obamę z rodziną.

Większość przewodników to byli więźniowie. Wyspą zarządza Robben Island Museum, które prowadzi ją jako żywe muzeum. Ziemia należy do Republiki Południowej Afryki, z wyjątkiem kościoła na wyspie.

Kolonia trędowatych i przywódcy Xhosa

Wyspa pełniła też inne funkcje. Od 1845 roku przenoszono tu chorych na trąd z kolonii w Hemel-en-Aarde pod Caledon. Na początku wyjazd był dobrowolny. Po ustawie z 1892 roku przyjęcie stało się obowiązkowe, a swoboda ruchu została ograniczona.

Po nieudanym powstaniu w Grahamstown w 1819 roku brytyjskie władze skazały na dożywocie na wyspie afrykańskiego przywódcę Makandę Nxele. Utonął przy brzegach Table Bay, uciekając z więzienia.

Link partnerski Wyspa Robben: bilet wstępu. Sprawdź cenę biletu

Link partnerski Wyspa Robben: wycieczki i bilety. Zobacz, co można zarezerwować

Jaka pogoda na wyspie i kiedy jechać?

Poniższa tabela pokazuje średnie wartości dla Kapsztadu, skąd odpływają promy.

Miesiąc Średnia najwyższa temperatura (°C) Średnia najniższa temperatura (°C) Opady (mm)
Styczeń 27 17 9,4
Luty 27 17 9,6
Marzec 26 15 13
Kwiecień 24 12 40
Maj 21 10 61
Czerwiec 18 8 92
Lipiec 18 7 85
Sierpień 18 8 72
Wrzesień 20 9 44
Październik 22 12 28
Listopad 24 13 25
Grudzień 26 16 13

Najmokrzej jest w czerwcu, z 92 mm opadów. Najsuchszy jest styczeń, z 9,4 mm. Zimą, od czerwca do sierpnia, bywa pochmurno i chłodniej w nocy. Deszcz potrafi padać nawet przez dwa tygodnie z rzędu.

Najpewniej pogodnie jest w lutym. Październik i listopad przynoszą ciepło bez letniego upału, ale często wieje silny wiatr z południowego wschodu, zwany Cape Doctor, który wywiewa zanieczyszczenia z powietrza.

Zimą dni są krótsze, a zmrok zapada wcześnie. Godziny wschodu i zachodu słońca w wybranym miesiącu sprawdzisz w serwisie pogodowym lub astronomicznym dla Kapsztadu, wpisując datę wyjazdu.

Kiedy przeprawa może zostać odwołana?

Wokół wyspy panuje silne falowanie Atlantyku, a jej brzegi są postrzępione i pełne raf. Nieopodal leży Whale Rock, która nie wystaje ponad wodę. Fale szybko rozbijają statki, które trafią na skały. Znanych jest 31 wraków przy wyspie.

W 1990 roku zespół archeologii morskiej z Uniwersytetu w Kapsztadzie przebadał pod wodą 31 kilometrów kwadratowych dna wokół wyspy. Badanie było trudne przez silne prądy i wysokie fale. Znaleziono 24 zatopione statki, a większość wraków leżała na głębokości mniejszej niż 10 metrów. Badacze uznali, że przyczyną zatonięć były zła pogoda, ciemność i mgła.

W 1901 roku parowiec Tantallon Castle uderzył w skały we mgle, krótko po wypłynięciu z Kapsztadu. Strzały z armat z wyspy zaalarmowały okoliczne statki, które ruszyły na pomoc. Wszystkich 120 osób zdjęto z pokładu, zanim statek rozpadł się w falach.

Wyspa jest otwarta przez cały rok, pod warunkiem że pozwala na to pogoda. Przy silnym wietrze lub mgle wycieczka może zostać odwołana, więc dobrze mieć w planie dzień zapasowy.

Pingwiny, latarnia i przyroda wyspy

Na wyspie żyją pingwiny afrykańskie. Pierwsza kolonia zniknęła całkowicie do około 1800 roku. Nową założono w 1983 roku. Kolonia rosła do szczytu około 2004 roku, a potem zaczęła maleć. Przyczyną może być mniejsza dostępność sardynek i anchois. Pingwiny łatwo zobaczyć w ich naturalnym środowisku.

Latarnia na Minto Hill powstała w 1865 roku. Ma 18 metrów wysokości i świeci białym światłem przez 5 sekund co siedem sekund. W 1938 roku lampę zamieniono na zasilanie elektryczne. Wcześniej na tym samym wzgórzu wznoszono ogniska, by ostrzegać statki przed wyspą.

W 1654 roku osadnicy wypuścili na wyspę króliki, jako zapas mięsa dla przepływających statków. Dziś króliki są gatunkiem inwazyjnym, więc ludzie je wybijają.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu?

Zacznij od sprawdzenia dostępności biletów i godzin odpłynięć na stronie Robben Island Museum, bo te informacje zmieniają się z sezonu na sezon. Jeśli zależy ci na konkretnym dniu, zarezerwuj bilet z wyprzedzeniem.

Potem wybierz termin według tabeli pogodowej. Zimą, w miesiącach z największymi opadami, łatwiej o odwołanie przeprawy, więc dla pewności wybierz wiosnę lub jesień.

Zostaw w planie zapasowy dzień na przełożenie wycieczki. Po zwiedzeniu wyspy wieczór można spędzić w mieście, w tym w Bo-Kaapie, jeśli nie zaplanowałeś tego wcześniej.

Pytania, które często padają

Czy na Robben Island można wejść bez wycieczki?
Nie, wyspę zwiedza się w ramach wycieczki, która obejmuje przeprawę promem z Kapsztadu i przewodnika. Zasady dostępu sprawdź na stronie Robben Island Museum.
Ile trwa wycieczka na Robben Island?
Cała wycieczka trwa około 3,5 godziny, łącznie z przeprawą tam i z powrotem.
Czy można zobaczyć celę Mandeli?
Tak, podczas zwiedzania pokazuje się celę, w której przebywał Nelson Mandela.
Który miesiąc jest najsuchszy w Kapsztadzie?
Najsuchszy jest styczeń, z około 9,4 mm opadów. Najmokrzej jest w czerwcu, z 92 mm.
Kto jest właścicielem ziemi na wyspie?
Ziemia należy do Republiki Południowej Afryki, z wyjątkiem kościoła na wyspie.
Czy wyspa jest wpisana na listę UNESCO?
Tak, od 1999 roku.
Obok tego tekstu

Przeczytaj też