Blyde River Canyon: czym jest i gdzie leży?
Blyde River Canyon to kanion o długości 26 km w prowincji Mpumalanga w RPA. Jest trzecim co do wielkości kanionem na Ziemi, zaraz za Grand Canyon i Fish River Canyon. Nazywa się go zielonym kanionem, bo dominuje w nim roślinność subtropikalna, a nie sucha skała. Kanion leży w rezerwacie przyrody Blyde River Canyon Nature Reserve.

Rezerwat obejmuje odcinki rzek Ohrigstad i Blyde oraz formacje skalne wokół Bourke's Luck Potholes, gdzie rzeka Treur wpada do Blyde. Na południe od kanionu rezerwat biegnie wzdłuż eskarpmentu i obejmuje punkty widokowe God's Window oraz Devil's Window.
Nazwa kanionu pochodzi od rzeki Blyde. Słowo blyde w dawnym holenderskim znaczy radosny. Tak nazwali ją podróżnicy z wyprawy Voortrekkerów, którzy w 1844 roku wrócili cało z Delagoa Bay do swoich towarzyszy uznanych wcześniej za zmarłych.
Dla wielu osób kanion to przystanek przed wizytą w Parku Krugera. Park zajmuje obszar 19 623 km kwadratowych i leży w prowincjach Limpopo i Mpumalanga. Od kanionu nie jest daleko, a dojazd prowadzi przez te same okolice.
Co zobaczyć w kanionie Blyde River?
Najważniejsze punkty to Three Rondavels, Bourke's Luck Potholes i widoki przy drodze. Większość z nich leży w pobliżu drogi, więc zwiedza się je z samochodu i krótkich spacerów.

- Three Rondavels: skalna formacja nazwana od okrągłych chat rondavel. Powstała, bo erozja zjadła miękki wapień, a twardszy kwarcyt został.
- Bourke's Luck Potholes: cylindryczne wyżłobienia w piaskowcu. Powstały tam, gdzie rzeka Treur wpada do Blyde.
- Lowveld View: widok na kanion, zaporę na rzece i nizinę Lowveld.
- Echo Caves: jaskinia, w której jeden z nacieków wydaje wyraźny dźwięk po opukaniu. Stąd nazwa.
Bourke's Luck Potholes leżą około 35 km na północ od Graskop. Three Rondavels są około 53 km na północ od Graskop. Wstęp do części punktów jest płatny, a aktualne ceny biletów do Bourke's Luck Potholes i Three Rondavels znajdziesz na oficjalnej stronie parku.
Bourke's Luck Potholes nazwano od górnika Toma Bourke'a, który znalazł tu trochę złota, ale nie wzbogacił się, bo żyła złota leżała kilka kilometrów dalej na południe od jego działki.
Jak przebiega trasa Panorama Route?
Panorama Route to malownicza droga łącząca punkty przyrodnicze i historyczne w Mpumalandze. Zaczyna się u stóp przełęczy Long Tom Pass, tuż za Lydenburgiem. Prowadzi w dół od Wielkiego Eskarpmentu w stronę nizin Lowveld. Kończy się przy granicy Mpumalangi z Limpopo, w pobliżu Echo Caves.
| Odcinek | Dystans (km) |
|---|---|
| z Lydenburga do Sabie | 58 |
| z Sabie do Graskop | 30 |
| z Graskop do Pilgrim's Rest | 16 |
| z Pilgrim's Rest do Kiepersol | 68 |
| z Kiepersol do Hazyview | 16 |
Kanion Blyde River to środkowy fragment tej trasy. Dystanse pokazują długość odcinków drogi, nie czas jazdy, bo ten zależy od liczby przystanków. Jadąc od Lydenburga, najpierw mijasz przełęcz Long Tom Pass, a dopiero później dojeżdżasz do Sabie i Graskop.
Dlaczego Graskop jest dobrą bazą na trasie?
Graskop leży na wysokości około 1400 m n.p.m. Klimat jest tu umiarkowany i deszczowy, a latem często pojawia się mgła. Nazwa znaczy po afrykanersku trawiasty pagórek. Miasto powstało w latach 80. XIX wieku jako obóz górniczy, dziś żyje głównie z turystyki i przemysłu drzewnego.
Z Graskop jest blisko wielu atrakcji:
- Graskop Gorge: szklana winda i most zawieszony nad wąwozem, z wodospadem Motitsi Falls. Są tu też tyrolka i huśtawka. Aktualne godziny otwarcia i cennik Graskop Gorge Lift podaje oficjalna strona obiektu.
- Jock of the Bushveld Trail: pętla około 8 km po łące górskiej z widokiem na Pinnacle Gorge.
- Natural Bridge: naturalny most z trawertynu tuż przy drodze.
- Forest Falls: wodospad dostępny krótkimi szlakami z parkingu przy piknikowisku.
Jeśli zostajesz w Graskop na dłużej, dobrze jest wykorzystać wieczory na spokojny spacer po mieście. Wiele osób wybiera je jako bazę, bo stąd dojazd do większości punktów trwa krótko.
Które wodospady leżą przy trasie?
Na Panorama Route jest kilka wysokich wodospadów. Większość z nich podlega prowincjonalnym zarządom parków. Są otwarte dla zwiedzających, a wiele ma szlaki piesze.
| Wodospad | Rzeka | Wysokość (m) |
|---|---|---|
| Bridal Veil Falls | Sabie | 146 |
| Lisbon Falls | Lisbon | 92 |
| Berlin Falls | Lisbon | 80 |
| Lone Creek Falls | Sabie | 68 |
| Mac-Mac Falls | Mac-Mac | 65 |
| Sabie Falls | Sabie | 35 |
Lisbon Falls ogląda się z punktu widokowego na szczycie, skąd widać, jak rzeka spada w głąb wąwozu. Berlin Falls leżą około 2 km od drogi, a z parkingu prowadzi krótki spacer do kilku punktów widokowych.
Bridal Veil Falls i Sabie Falls leżą przy rzece Sabie, w pobliżu miasta Sabie. Jeśli masz mało czasu, wybierz jeden wodospad z dobrym widokiem zamiast wszystkich po kolei.
Link partnerski Blyde River Canyon: wycieczki i bilety. Zobacz, co można zarezerwować
Jak dojechać na Panorama Route i do kanionu?
Najwygodniej jechać samochodem, bo punkty są rozrzucone wzdłuż drogi. Hazyview leży blisko Parku Krugera i jest bramą do bramy Phabeni. Jeśli przylatujesz przez Johannesburga, na miejscu wybierz wynajem samochodu. Od Mbombela, leżącego przy autostradzie N4, dojazd na trasę też jest prosty.
Dokładne połączenia autobusowe i opcje przewozu znajdziesz na oficjalnej stronie prowincji Mpumalanga lub SANParks, gdzie są informacje o dojeździe. Przy planowaniu warto uwzględnić, że na trasie jest dużo podjazdów i zakrętów, więc odcinki nie zawsze da się pokonać szybko.
Jakie widoki i przełęcze czekają na krawędzi?
Najbardziej znany punkt to God's Window. Stąd widać las, dolinę i nizinę Lowveld oraz Park Krugera. Przy dobrej pogodzie widać aż do granicy z Mozambikiem. Klif pod punktem opada o 700 m.
Pinnacle to 30-metrowa skała z kwarcytu nad zalesioną doliną. Wonder View leży na wysokości 1730 m i jest najwyżej położonym punktem widokowym przy trasie. Cała krawędź ciągnie się na południe, ku Górom Smoczym (Drakensberg).
| Przełęcz | Wysokość szczytu (m) | Łączy |
|---|---|---|
| Long Tom Pass | 2138 | Lydenburg i Sabie |
| Bonnet Pass | 1667 | Graskop i Pilgrim's Rest |
| Bergvliet Pass | 997 | Sabie i Hazyview |
Jak wyglądała historia i przyroda regionu?
Złoto i dawne miasta
Lydenburg założono w 1850 roku. Przez krótki czas był stolicą Zuid-Afrikaansche Republiek. Złoto odkryto tu w 1873 roku, a w pobliżu Pilgrim's Rest powstało miasto górnicze. Całe Pilgrim's Rest jest dziś pomnikiem narodowym, z zachowanymi wiktoriańskimi budynkami. Przy trasie stoi też most Joubert Bridge, otwarty w 1897 roku.
Pisarz Percy Fitzpatrick, dawny właściciel sklepu z Pilgrim's Rest, napisał tu książkę "Jock of the Bushveld", opartą na przygodach z psem Jockiem. Stąd nazwa jednego z popularnych szlaków w Graskop.
Zwierzęta i ptaki
W kanionie żyją ryby, antylopy, hipopotamy i krokodyle. Występują tu wszystkie gatunki naczelnych, które można spotkać w RPA, na przykład małpy vervet i samango. Wśród ptaków są między innymi sęp przylądkowy, orzeł przedni i kapturnik narina, którego wielu obserwatorów szuka specjalnie.
Ludzie tej ziemi
Przed osadnikami w regionie żyli ludzie, którzy zostawili figurki terakotowe znane jako Lydenburg Heads. Dziś oglądają je zwiedzający w tamtejszym muzeum. Skała Three Rondavels nosi też dawne nazwy, związane z legendarnym wodzem Bapedi.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu?
Zacznij od wyboru bazy. Graskop daje dostęp do wodospadów i szlaków, a Hazyview jest blisko parku. Potem ułóż kolejność przystanków od północy na południe lub odwrotnie, żeby nie wracać tą samą drogą.
Przykładowy dzień może wyglądać tak: rano kanion z Three Rondavels i Bourke's Luck Potholes, po południu powrót w stronę Graskop z przystankiem na God's Window. Wieczorem spacer po mieście. Taki układ ogranicza jazdę tam i z powrotem.
- Sprawdź, które punkty są płatne, zanim wyruszysz.
- Zaplanuj dłuższy przystanek na szlak w Graskop, jeśli lubisz pieszą wędrówkę.
- Wybierz porę dnia na widoki, bo w Graskop latem często pojawia się mgła.
- Zarezerwuj noclegi wcześniej, zwłaszcza jeśli jedziesz w sezonie.
- Sprawdź aktualne godziny i ceny na oficjalnych stronach przed wyjazdem.
